अपरिग्रह -योग साधनेतील पांचवा यम

धर्म म्हणजे काय, हे साने गुरुजींनी अत्यंत सुंदर शब्दांत सांगितले आहे. ते म्हणतात,
धर्म म्हणजे,
(१) निरपेक्ष प्रेम
(2) उपेक्षितांची सेवा
(३) अनासक्त व अपरिग्रह जीवनाचे आचरण
(४) दान, समता, ममता, करुणा आणि मानवता
(५) धर्मातून नैराश्याचा नाश होतो.
(५) धर्मातून अंधाराचे रुपांतरण प्रकाशात होते.
(६) धर्मातून अनाथांना आधार मिळतो.

           ह्यापैकी सर्व धर्म संकल्पना आहेत. कारण धर्म म्हणजे आपण जी वर्तणूक करतो, जसे वागतो, जसा आचार-विचार करतो....तो माझ्या दृष्टीने व्यष्टीनिष्ठ धर्म आहे.
           ह्यापुढील धर्माची पातळी आहे, सामाजिक परंपरा, आग्रह-निग्रह आणि सनातन असण्याचा हट्टीपणा, वेडेपणा आणि अतिरेकीपणा.
धर्माच्या संदर्भात, अपरिग्रह ही संज्ञा आणि संकल्पना समजून घ्यावी लागेल. अपरिग्रह हा योगसाधनेतील पांच यमापैकी पांचवा यम आहे.