वास्तव आणि गृहितक
गृहितक आणि वास्तव ह्यांचे दरम्यान काय अंतर आहे? गृहितक म्हणजे सुविहित पध्दतीने विचार मांडणे, आणि निर्णयाप्रत जाण्यासाठी काही ढोबळ निष्कर्ष काढणे. वास्तव ही एक वस्तुस्थिती आहे; आणि गृहितकाशी फारकत घेऊनच वास्तव समजून घेता येते. म्हणजेच असं की गृहित गोष्टींचा त्याग करूनच वास्तव नीटपणे समजून घेता येते. कारण वास्तव हे प्रथम दर्शनीच स्विकार करायचं, असं सत्य आहे आणि स्वीकारा नंतरच आपण वास्तवाला समजावून घेऊ शकतो, हे मुलभूत सूत्र आहे.
पण वास्तव समजून घेण्यासाठी प्रथम आपल्या अहंकाराला हाकलून द्यावे लागते. कारण वास्तवाशी सामना करण्यासाठी फक्त वस्तुनिष्ठ विचारच आवश्यक असतात. अखेर असं आहे की वास्तव आणि गृहीतक यांच्या दरम्यान परस्पर अवलंबित्व नाहीयेय. वास्तव हे सत्य दर्शन आहे, तर गृहितक हे एक समस्यांचा मुकाबला करण्याचे साधन आहे. कधीही वास्तव ही एक समस्या आहे, असे समजून त्याला समजून घेण्याचा प्रयत्न करणे, हे स्वत:ला गोंधळात टाकणारे माप आहे. वास्तव हे जीवनाचे अभेद्य सत्य आहे आणि ते आहे तसं स्वीकारण्याचे जे नाकारतात, त्यांना वास्तव ही समस्या वाटते.
वास्तवाचे सम्यक ज्ञान गृहितकावर आधारलेले नसते, कारण वास्तवाचे विश्लेषणात्मक अवलोकन करण्याचे भूतकाळातील अनुभव हे सूत्र आहे. म्हणूनच गतकाळातील सत्यामुळे... सत्य गोष्टींच्या आधारे पूर्वग्रहदूषित मते बनविणे, योग्य नव्हे. पण भूतकाळ म्हणजे इतिहास आणि इतिहास हे सम्यक ज्ञान असून त्याचा उपयोग वास्तववादी सत्याचे समग्र अवलोकन करण्यासाठी निश्चित आवश्यक आहे.
******************
No comments:
Post a Comment